Als de zwangerschap voor de zestiende week misloopt, heet dat een miskraam (= spontane abortus). Van alle zwangerschappen eindigt meer dan 10 procent in een miskraam, ervan uitgaande dat er sprake is van een positieve zwangerschapstest. Vanaf de bevruchting is het aantal zwangerschappen dat zich niet ontwikkelt nog vele malen hoger omdat het vaak niet tot een innesteling van het bevruchte eitje komt.
Bij een miskraam is er in veel gevallen al iets verkeerd gegaan in het allereerste begin van de zwangerschap. Een zwangerschap bestaat uit een vruchtzak en een embryo. Het embryo ontwikkelt zich bij een normale zwangerschap tot een baby. Een miskraam wordt meestal veroorzaakt door een afwijking van het embryo. Het embryo kan door deze afwijking niet meer groeien en wordt afgestoten. De oorzaak hiervan is meestal een chromosoomafwijking die bij de bevruchting is ontstaan. Deze chromosoomafwijking is zelden erfelijk en meestal zijn er dus geen gevolgen voor een volgende zwangerschap. Een miskraam ontstaat niet door lichamelijke inspanning. Zo kunnen bijvoorbeeld vrijen, vallen, fietsen, paardrijden of motorrijden geen miskraam veroorzaken. Bepaalde sporten zoals duiken, kunnen een miskraam veroorzaken. Maar denk ook aan werken met chemicaliën.
De kans dat een zwangerschap in een miskraam eindigt is ook leeftijdsafhankelijk. Hoe ouder je bent, hoe meer kans je hier op hebt. Ook neemt de kans iets meer toe als je al eerder een miskraam hebt gehad.
Wat zijn de verschijnselen van een miskraam?
Een miskraam kan zelfs nog optreden nadat je net een echo hebt gehad waarop hartactie te zien was en een beweeglijk foetus. Dit komt dan aan als een donderslag bij heldere hemel!
Soms ben je al wel voorbereid. De echoscopiste heeft dan al eerder dan de eerste tekenen van vaginaal bloedverlies en buikpijn kunnen vaststellen dat er geen hartactie en/of groei meer aanwezig is bij het vruchtje. Soms zie je echoscopisch dat er geen vruchtje tot ontwikkeling is gekomen. Men spreekt dan van een lege vruchtzak. Je kunt dan binnen enkele dagen (soms weken) een bloeding verwachten waarbij het vruchtje vanzelf wordt afgestoten.
Vlak voor een miskraam kunnen zwangerschapsverschijnselen zoals gespannen borsten en ochtendmisselijkheid afnemen. Meestal begint een miskraam met bloedverlies. De bloeding kan binnen enkele uren tot dagen toenemen en kortdurend hevig zijn.
Je verliest het vruchtje in de vorm van stolsels en stukjes weefsel (baarmoederslijmvlies). Dit kan met menstruatieachtige of weeënachtige pijn samengaan. Het bloedverlies neemt daarna snel af en houdt na een paar dagen op. Soms is er nog enkele weken een beetje bloedverlies.
Welk onderzoek is mogelijk?
Bij bloedverlies in de eerste 16 weken van de zwangerschap is niet direct duidelijk of het vruchtje nog leeft of is afgestoten. Een zwangerschapstest is niet zinvol. De uitslag van de test kan namelijk na het afstoten van het vruchtje nog enige tijd (twee maanden) onterecht aangeven dat je zwanger bent.
De verloskundige zal bij bloedverlies eerst een aantal vragen stellen over het bloedverlies, eventuele buikpijn of andere klachten. Dit gesprek kan telefonisch plaatsvinden. De verloskundige kan hierna lichamelijk onderzoek doen op het spreekuur of tijdens een huisbezoek. Hierbij onderzoekt zij jouw buik en beoordeelt ze de hoeveelheid bloedverlies. Eventueel wordt er een inwendig (vaginaal) onderzoek gedaan om andere oorzaken van bloedverlies uit te kunnen sluiten. Dit onderzoek geeft geen zekerheid over de afloop van de zwangerschap. Soms wordt de baarmoedermond met behulp van een spreider (speculum) onderzocht.
Onderzoek met behulp van een echo (echoscopisch onderzoek)
Echoscopisch onderzoek kan duidelijk maken of het embryo (vrucht) nog leeft.
Meestal kan gezien worden of het hartje nog klopt. In dat geval is de kans op een miskraam zeer klein, maar niet uitgesloten. Een lege vruchtzak of een embryo waarvan het hartje niet meer klopt, kan met een echoscopie betrouwbaar worden opgespoord.
Bij een echoscopisch onderzoek is de inhoud van de baarmoeder op een beeldscherm te zien. Vroeg in de zwangerschap kan een echo het beste via de vagina worden uitgevoerd. Wat later in de zwangerschap kan een echo ook via de buikwand worden gemaakt. Pas vanaf zes/zeven weken zwangerschap is op de echo te zien of het hartje van de vrucht klopt.
1. Afwachten
Veel vrouwen geven er de voorkeur aan te wachten tot de bloeding vanzelf stopt. Binnen twee weken wordt meestal vanzelf duidelijk of het een miskraam wordt. Ook als bij het echoscopisch onderzoek een miskraam is vastgesteld, geven veel vrouwen er de voorkeur aan af te wachten tot het vruchtje vanzelf wordt afgestoten.
Bij de meeste miskramen wordt het vruchtje binnen twee weken na begin van de bloeding afgestoten. Bij sommige pas na een paar weken. Vrouwen bij wie de miskraam op natuurlijke wijze is verlopen, kunnen de gebeurtenissen vaak beter verwerken. Het verdriet kan thuis beleefd worden en eventuele complicaties van een curettage worden vermeden (zie curettage).
Als je ervoor kiest om te wachten tot het vruchtje vanzelf wordt afgestoten, is het verstandig te bedenken hoe lang je wilt afwachten. Bespreek dit met de verloskundige. Afwachten kan medisch gezien geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap. Als je later besluit toch een curettage te willen, kun je daarvoor alsnog voor kiezen. Ook kan bij veel aanhoudend bloedverlies of pijn alsnog een curettage nodig zijn. Als afwachten verantwoord is en jouw voorkeur heeft, dan spreekt de verloskundige met je af dat je na een week terugkomt voor contrôle en om te bespreken hoe verder te gaan.
2.Curettage
Sommige vrouwen vinden het moeilijk te moeten wachten tot de miskraam vanzelf op gang komt en de bloeding weer ophoudt. In emotioneel en in praktisch opzicht kan het vervelend zijn om te wachten op een spontane miskraam. Lichamelijk kan het zwaar zijn als het bloedverlies lang aanhoudt. Voor sommige vrouwen zijn dit redenen om eerder in te grijpen door een curettage te laten uitvoeren. Bij een curettage wordt de baarmoeder via de vagina met een dun slangetje leeggezogen of met een schrapertje schoongemaakt. Als alle weefselresten zijn verwijderd, houdt de bloeding vanzelf binnen enkele dagen op.
Een curettage is een ingreep die 5 tot 10 minuten duurt. Je krijgt een korte narcose en merkt dan niets van de ingreep. In sommige ziekenhuizen kun je kiezen voor een plaatselijke verdoving in plaats van narcose: via de vagina wordt dan de baarmoedermond met een paar injecties verdoofd. Dit gebeurt vaak in combinatie met een rustgevend middel waardoor je tijdelijk wat slaperig en suf bent. Bij deze tweede methode voel je wel wat meer pijn, maar dat is over het algemeen goed te verdragen. Meestal kun je dezelfde dag weer naar huis.
Bij curettage is er een kleine kans op een complicatie waardoor verdere behandeling nodig is.
Voor meer informatie hierover, zie de website www.nvog.nl
Wanneer eerder contact opnemen?
Als je vragen hebt of ongerust bent, kun je altijd (telefonisch) contact opnemen met de verloskundigenpraktijk Duiven/Westervoort.
Neem direct contact op met de verloskundige bij een van de volgende verschijnselen:
Lichamelijk herstel na een miskraam
Het lichamelijk herstel na een spontane miskraam of curettage is meestal vlot. Gedurende een tot twee weken kan er nog wat bloedverlies en bruine afscheiding zijn. Nadat het bloedverlies is gestopt, is het lichaam voldoende hersteld om weer opnieuw zwanger te worden. Het is na een miskraam niet moeilijker om zwanger te worden.
Emotioneel herstel na een miskraam
Een miskraam is vaak erg ingrijpend. De miskraam brengt een abrupt einde aan de plannen en de fantasieën over het verwachte kind. Veel vrouwen reageren aanvankelijk nogal geschokt. Vooral de eerste weken kan het verdriet heel intens zijn. Naast verdriet kunnen er andere gevoelens bestaan zoals schuld, schaamte, ongeloof, boosheid, een gevoel van leegte, falen van het eigen lichaam of jaloezie naar andere zwangere vrouwen. Deze gevoelens zijn heel begrijpelijk. Neem de tijd om deze gevoelens te verwerken en probeer er over te praten met iemand die jij vertrouwt, want dat lucht vaak op. Voor de buitenwereld is het verlies meestal onzichtbaar. Dit maakt het moeilijker om jouw gevoelens met anderen te delen. Iedereen verwerkt een miskraam op haar of zijn eigen manier. Dit verschil in verwerking kan een druk op je relatie geven. Probeer hier samen over te praten en elkaar de ruimte en tijd te geven om het verlies te verwerken. Wanneer andere kinderen uit het gezin wisten dat je zwanger was, is het meestal goed om open en op een eenvoudige manier over de miskraam te praten. Ook kan steun worden gezocht bij andere mensen die hetzelfde hebben meegemaakt.
Nagesprek
Maak gerust een afspraak met de verloskundige om nog eens na te praten over de
miskraam, bijvoorbeeld na enkele weken of wanneer er behoefte aan is. Misschien wil je nog eens praten over de oorzaak van de miskraam, het lichamelijke herstel, het op gang komen van de menstruatie of de verwerking van het verlies. Gedachten aan een volgende zwangerschap kunnen best nog vragen, gevoelens of angsten bij jou oproepen.
Als je nog geen nieuwe zwangerschap wenst, kun je informeren naar een goede anticonceptiemethode. Vrouwen die na een miskraam opnieuw zwanger worden, voelen zich vaak de eerste tijd onzeker en bang. Ze zijn er wel blij mee, maar zijn ook bang dat het opnieuw mis zal gaan. Deze gevoelens zijn heel normaal. Meestal verloopt een volgende zwangerschap goed. Dit kan soms helpen bij het verwerken van het verdriet. Wanneer je twee of meer opeenvolgende miskramen hebt doorgemaakt, is het mogelijk om nader onderzoek te laten doen. De verloskundige kan jou hierover meer informatie geven.
Wij hebben beschreven hoe een miskraam meestal verloopt, wat er kan gebeuren als een miskraam is vastgesteld en welke gevoelens een rol kunnen spelen. Hierop kunnen altijd uitzonderingen bestaan, waardoor het verloop anders kan zijn. Wanneer er nog vragen zijn, neem dan contact op met ons!
Meer weten?
Hulporganisaties
Er bestaat geen landelijke hulporganisatie die zich speciaal richt op vrouwen die een miskraam doormaakten. Niettemin kan een aantal (plaatselijke) instanties behulpzaam zijn bij het beantwoorden van vragen en bij het zoeken van hulp en steun in de woonomgeving:
- Stichting contactpunt voor miskramen, zie www.miskramen.nl
Op deze site staat veel over het verwerken van een miskraam. Er worden ook contactavonden georganiseerd en men kan telefonisch met een lotgenoot spreken.
- Freya, Patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblematiek
Postbus 476, 6600 AL Wijchen, tel. 026-6451088.
Freya richt zich met name op vrouwen die een miskraam hebben gehad na een reageerbuisbevruchting.
Boeken
